Nttruhyggja

Nttruhyggjag tri kristindminn eins og g tri v a slin hafi risi upp; ekki eingngu vegna ess a g s hana heldur vegna ess a hennar vegna s g allt anna."

Svo sagi trvarnarmaurinn C.S. Lewis.

Kristin tr er heimsskoun. Kristin tr dregur upp tiltekna mynd af veruleikanum; hn felur sr kvei sjnarhorn lfi og tilveruna. Lewis minnir okkur a egar horft er lfi ljsi kristinnar trar fum vi skra mynd af lfinu. Vi sjum a rttu ljsi. Reynsla okkar og upplifun af lfinu verur skiljanleg. Lfi verur skiljanlegt.

Nttruhyggja er lka heimsskoun - gulaus heimskoun. Hn grundvallast eirri stahfingu a Gu s ekki til. Lkt og arar heimsskoanir gerir nttruhyggja tilkall til a vera snn og gefa rtta og sanna mynd af lfinu og tilverunni.

Nttruhyggja er flgin v vihorfi a hinn efnislegi veruleiki s tmandi lsing veruleikanum. egar Gui hefur veri kippt t r myndinni stendur nttran, .e. hinn efnislegi veruleiki, ein eftir. Meginstahfing nttruhyggjunnar er v s a alheimurinn er a eina sem var, er ea mun vera", svo vsa s til fleygra ora Carl Sagan.

Samkvmt nttruhyggju er veruleikinn lkur lokuum kassa. Allt sem gerist inni kassanum m skra grundvelli einhvers annars sem gerist inni kassanum. Ekkert utan kassans getur haft hrif nokku innan hans - enda er liti svo a ekkert s a finna utan hans. a m me rum orum gera grein fyrir llu nttrulegum og efnislegum forsendum. Tilvist kassans er sjlfgefin. Allt sr nttrulegar og efnislegar orsakir. Allt er er skilyrt af nttrunni og efninu egar allt kemur til alls. Maurinn er ar ekki undanskilin.

Hva merkir etta? Hverskonar mynd dregur nttruhyggja upp af lfinu? Hva leiir af nttrulegri sn lfi?

Ef nttruhyggja er snn er lfi aeins tilviljunarkennd aukaafur blindrar runar. a er engin srstk sta fyrir lfinu. a er engin sta fyrir tilvist inni. a er engin hugsun bak vi lfi, ekkert hugvit. Lfi stefnir ekki a neinu marki. Me rum orum er enginn tilgangur bak vi lfi egar allt kemur til alls. a er engin endanleg merking flgin lfinu. Vi verum v a beygja okkur fyrir fnti og tilgangsleysi alls. Vi lifum til ess eins a deyja deyjandi alheimi. Allt er hgmi og eftirskn eftir vindi", svo gripi s til biblulegs oralags.

Ef nttruhyggja er snn hefur lfi ennfremur ekkert gildi. a er ekkert til sem heitir rtt og rangt ea gott og illt eiginlegri merkingu. Allt er nttrulegt og hluti af nttrunni. Allt er einfaldlega eins og a er og hefur ekkert a gera me a sem okkur finnst a tti a vera. gulausum veruleika er saga alheimsins ekki flgin ru en efni sem hltir blindum lgmlum elisfri, efnafri og lffri. Vi verum v a beygja okkur undir siferislega afstishyggju og sjlfshyggju. gulausum veruleika er algilt siferi ekki til. a eru aeins til huglgar skoanir rttu og rngu og gu og illu. egar segir a eitthva s rtt ea rang, gott ea illt, ert ekki a vsa til neins annars en inna eigin skoana, sem eru hvorki betri n verri en skoanir annarra.

Ef nttruhyggja er snn br ekki yfir frjlsum vilja. efnislega skilyrtur. a eina sem greinir ig fr rum efnislegum hlutum er efnisleg samsetning n og virkni. Gjrir nar eru ekki nar" eiginlegum skilningi. a er til ltils a lofa flk ea lasta fyrir breytni sna. " - gjrir nar, hugsanir, langanir, setningur, tilfinningar o.s.frv. - ert ekkert anna en taugbo heilanum r. A telja sr tr um anna er blekking.

Hinn ekkti nttruhyggjusinni og guleysingi Richard Dawkins dregur hina nttrulegu sn lfi saman eftirfarandi orum:

Alheimurinn, eins og hann blasir vi, er nkvmlega eins og vi er a bast ef a er, egar llu er botninn hvolft, engin hnnun, enginn tilgangur, ekkert illt og ekkert gott, aeins blint, miskunnarlaust tmlti."

Fellur slkt vihorf a sn inni lfinu og tilverunni? Rmar a vi upplifun na af sjlfum r og lfinu?

Af hverju ttum vi a tra slku vihorfi? Af hverju ttum vi a tra v a nttruhyggja s snn? eirri spurningu m svara fleiri en einn veg. En s spurning verur sannarlega leitin ljsi ess a samkvmt nttruhyggju er tr" einungis taugbo heila hvers og eins. Hn vsar ekki t fyrir sjlfa sig.

Allir nttruhyggjusinnar tra" v a alheimurinn s eli snu skiljanlegur og ess vegna s hgt a gera grein fyrir honum skynsamlegum og rkrnum grunni. En hverju er slk tr reist? Nttruhyggja hefur ekkert svar vi eirri spurningu. Samkvmt nttruhyggju er hugur manns og heili eitt og hi sama. Samkvmt nttruhyggju er heilinn (og ar me hugsun okkar og skilningur) afleiing blindrar runar n nokkurs markmis. a er engin hugsun bak vi run. Hn er hugsunarlaus. a er engin tilgangur bak vi hana. Hn stefnir ekki a neinu marki.

Af hverju ttum vi a tra nokkru sem leiir af henni?

eir sem ahyllast nttruhyggju tra v a hn s snn og leitast vi a sannfra ara um gildi hennar. En ef nttruhyggja er snn er ekki til neitt sem heitir a tra v a eitthva s satt v a eru ekki til neinir hugrnir atburir af neinum toga. bak vi sannfringu a nttruhyggja s snn er ekkert anna efnabo heila og rafeindir sem skjtast ar fr einum sta til annars.

Nttruhyggja grefur v undan sjlfri sr. Nttruhyggja grefur undan eirri skynsemi sem hn gerir tilkall til og byggir . Vi gtum allt eins hugsa okkur mann sem sagai undan sjlfum sr greinina sem hann situr . Nttruhyggja gildir v sjlfa sig. Nttruhyggja er rklega mtsagnakennd. Rkleg mtsgn getur ekki veri snn.

bk sinni The God Delusion segir Richard Dawkins:

ljsi ess a lfi er afleiing tilviljunarkenndrar runar er sennilegt a skilningur okkar v s rttur."

etta er heiarleg jtning. Ef liti er svo a vihorf okkar til lfsins og skilningur okkar v eru ekki flgin ru en hugsunarlausum atmum hreyfingu (sem sjlf eru afrakstur tilviljanakenndrar og blindrar runar) af hverju ttum vi tra eim?

Lifir lfi nu lkt og nttruhyggja s snn? Lifir lfi nu ljsi ess a lfi hafi engan hinsta tilgang, merkingu ea gildi? Lifir lfi nu ljsi ess a gott og illt og rtt og rangt su aeins persnulegar skoanir hvers og eins? Lifir lfi nu ljsi ess a berir ekki byrg gjrum num?

Ef gerir a ekki en ert jafnframt nttruhyggjusinni gengur lengra en heimsskoun n leyfir. ert mtsgn vi heimsskoun na og ber annig vitni um brotalamir hennar.

Ef gerir a ekki og ert jafnframt kristinnar trar ert samkvmur heimsskoun inni. Samkvmt kristinni tr er hugsun og hugvit bak vi lfi. bak vi lfi og tilveruna er skapari ess og hfundur - persnulegur, skynsamur og frjls Gu sem jafnframt er grundvllur siferisgilda og boa. Lfi og tilveran, og maurinn ar meal, er handaverk hans og ber skapara snum vitni.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Hjalti Rnar marsson

Str galli essari rksemdafrslu inni sem tengist tilgangi, gildum og siferi er s a tskrir ekki hvers vegna telur a andstan vi "nttruhyggju" felur sr a essir hlutir su frekar til.

g gti alveg eins sagt, ef yfirnttruhyggja er snn, hefur lfi engan tilgang, ekkert markmi, lfi hefur ekkert markmi og er ekkert til sem heitir rtt og rangt eiginlegri merkingu.

Ef g myndi ekki tskra hvers vegna nttruhyggja vri nausynleg forsenda essara hluta, vantai nausynlegan hlut rksemdafrslunni minni.

a eina sem mr snist nlgast essa rksemdafrslu na er lokorunum "[gu] er grundvllur siferisgilda og boa", en tskrir ekki hvers vegna hann er grundvllur einhverra "alvru" gilda en ekki t.d. g.

Svo er etta t.d. augljslega rangt: "Ef nttruhyggja er snn hefur lfi ennfremur ekkert gildi.",lfi hefur til dmis heilmiki gildi fyrir mig.

Hjalti Rnar marsson, 20.12.2010 kl. 19:01

2 Smmynd: Gunnar Jhannesson

Sll Hjalti.

akka r athugasemdina.

Hr er einfaldlega veri a draga rklegar lyktanir af gefnum forsendum.

Ef nttruhyggja er snn er enginn tilgangur, merking ea gildi bak vi lfi egar allt kemur til alls. Me v g vi a a er engin srstk sta bak vi lfi, ekkert mark sem a stefnir a; a er ekkert mikilvgi flgi lfinu, a skiptir engu eiginlegu mli; a er ri allri siferilegri ingu og merkingu. ( virist misskilja hi sastnefnda. Gildi hefur a gera me gott og illt og rtt og rangt.)

Ef Gu er ekki til er a einfaldlega tlsn a lfi hafi tilgang, merkingu og gildi. Ef nttruhyggja er snn er lfi raunverulega n tilgangs, merkingar og gildis. Me essu g a sjlfsgu ekki vi a eir sem tra ekki Gu lifi innihaldslausu, tilgangslausu og silausu lfi. a vri jafn frleitt a halda slku fram og a vri brilegt a lifa lfi snu slku ljsi. Hitt er anna ml a ef Gu er ekki til og nttruhyggja er snn er s tr aeins huglg blekking.

Ef sta ess a lfi hefur ekki tilgang, merkingu og gildi er s a Gu er ekki til horfir mli eilega ruvsi vi ef Gu er til. Ef til er persnulegur og algur Gu sem skapai alheiminn krafti vilja sns og bur okkur eilft lf (eins og kristi flk trir) m sannarlega gera r fyrir v a lfi hafi reynd tilgang, merkingu og gildi. v ljsi er lfi ekki tilgangslaus fer n fyrirheits. bak vi alheiminn er persnulegur Gu sem kva a hann yri til. Lfi og tilveran er ekki tm tilviljun. Lfinu lkur ennfremur ekki me daua. vert mti stefnir allt a v marki sem Gu hefur sett v. a er v sta bak vi lfi. a er hugsun, skynsemi og hugvit bak vi lfi. a er raunverulegur tilgangur flgin lfinu.

spyr af hverju getir ekki veri grundvllur siferisgilda sta Gus. J, a er auvita vihorf gulausra hmanista. eirra huga er maurinn sti mlikvarinn. Hann er grundvllur siferisgilda og mlistikan a sem er gott og illt, rtt og rangt.

Hafu huga a g er a tala um algild siferisgildi. Svo dmi s teki var helfrin rng algildri merkingu. Me v er tt a helfrin var rng rtt fyrir a nasistarnir tldu hana rtta og gra gjalda ver. Ef ltur r ngja manninn sem mlikvara gott og illt og rtt og rangt var helfrin ekki rng eirri merkingu. En a vri frleitt vihorf mnum huga. Rtt eins og a er frleitt a segja a siferilegt gildi ess a pynta saklaust barn s h v hva flki finnst.

Burts fr essu er s mlikvari sem stingur upp gettafullur. Ef nttruhyggja er snn er rtt og rangt og gott og illt einfaldlega persnulegar skoanir. Af hverju er a rangt, a gefnu guleysi, a drepa mann, a stela fr rum o.s.frv. Hva gerir a rangt?

Gu er mun sennilegri mlikvari og grundvllur algilds siferis. Ef vi viljum forast siferilega tmhyggju verum vi a viurkenna einhvern mlikvara. Gu er hin sta vera og sem slk er hann elileg endast og mlikvari. Ennfremur er Gu samkvmt skilgreiningu hin sta og fullkomnasta vera og ar me uppspretta ess sem er gott og rtt. Gustr er v mun sennilegri skring siferilegri reynslu og upplifun mannsins en nttruhyggja og gulaus hmanismi.

Me gum kvejum.

GJ

Gunnar Jhannesson, 21.12.2010 kl. 01:15

3 Smmynd: Hjalti Rnar marsson

Ef nttruhyggja er snn er enginn tilgangur, merking ea gildi bak vi lfi egar allt kemur til alls.

Hva ttu vi me "egar allt kemur til alls"?

Me v g vi a a er engin srstk sta bak vi lfi, ekkert mark sem a stefnir a; a er ekkert mikilvgi flgi lfinu, a skiptir engu eiginlegu mli; a er ri allri siferilegri ingu og merkingu.

Og etta er rangt. Mr finnst lfi mitt mikilvgt. ar me er "mikilvgi flgi lfinu" mnu.

Varandi stu og tilgang, get g komi me fnt dmi: myndum okkur a hjn Jn og Sigga finnst leiinlegt a rfa hsi sitt. au kvea a eignast barn svo a a geti rifi hsi eirra. au eignast lti barn einmitt eim tilgangi. Er a ekki tilgangur barnsins og stan fyrir veru ess a rfa hsi?

a er hgt a koma me svipu rk fyrir llu hinu. g s enga stu fyrir a segja a eitthva svipa, egar gu gerir a, s "eiginleg" ea "alvru" sta, en egar flk geri a s ekki um "eiginlegar" stur.

( virist misskilja hi sastnefnda. Gildi hefur a gera me gott og illt og rtt og rangt.)

Nei, g misskil ekki gildi. Gildi ir hversu mikilvgt eitthva er r, hvort r finnist a einhvers viri.

Ef Gu er ekki til er a einfaldlega tlsn a lfi hafi tilgang, merkingu og gildi.

Hva ertu a segja? Ertu a segja a g meti lfi ekki raunverulega sem mikilvgt?

Hitt er anna ml a ef Gu er ekki til og nttruhyggja er snn er s tr aeins huglg blekking.

Veistu hva, ef lit mitt mikilvgi lfs mns er "huglg blekking", get g alveg eins sagt a lit einhvers gus mikilvgi lfs mns s lka "huglg blekking". Af hverju segiru a mat gus v hva s mikilvgt s "alvru" gildi en mat mitt s ekki "alvru" gildi?

Varandi rtt og rangt, segistu hafa huga "algilt" siferi, sem gildir alls staar og alltaf. g get alveg sagt a skoanir mnar rttu og rngu hafi gildi alls staar og alltaf. Sama hvort srt Jrinni ea Mars, dag ri 3000 ea ri 1000, skal alltaf meta hvort eitthva s rtt ea rangt eftir v hvort a mr finnst a rtt ea rangt. ar me ertu kominn me "algilt" siferi sem byggist nttruhyggju.

Svo segir a mlikvarinn minn s "gettafullur", en hvers vegna helduru a mlikvarinn inn s a ekki? Mr snist bara stinga upp skounum ns meinta gus sem grundvll siferis. Skoanir hans eru bara alveg jafn mikill "getti" og skoanir mnar.

Gu er hin sta vera og sem slk er hann elileg endast og mlikvari.

Hva ttu vi me v a hann s "hin sta vera"? Og hva af v gerir hann rttan mlikvara rtt og rangt?

Ennfremur er Gu samkvmt skilgreiningu hin sta og fullkomnasta vera og ar me uppspretta ess sem er gott og rtt.

etta eru n frekar hpnar lyktanir. T.d. s g ekki hvers vegna eitthva afskaplega ljs fullyring: "Gu er fullkominn" leii af sr a hann s "uppspretta ess sem er gott og rtt".

Svo er a vafasamt a bara fullyra a gu s "uppspretta ess sem er gott og rtt". g get alveg eins sagt "g er einfaldlega uppspretta ess sem er gott og rtt." Aalspurningin er s hvort g s a raun og veru, af hverju er einhver sta til ess a halda a guinn inn s a frekar en g?

Hjalti Rnar marsson, 21.12.2010 kl. 15:19

4 Smmynd: Gunnar Jhannesson

Sll Hjalti.

a sem g vi er a a er enginn hlutlgur tilgangur, merking og gildi bak vi lfi. Lfi er endanum tilgangslaust, merkingarlaust og gildislaust. egar allt kemur til alls bur allra a eitt a deyja alheimi sem endanum mun sjlfur la undir lok. Ekkert sem vi gerum breytir nokkru um a sem bur okkar. Ekkert sem vi gerum skipir nokkru mli v ljsi.

g efast ekki um a upplifir tilgang me og lfi nu. A lifa lfinu undir rum formerkjum vri brilegt. En a er einfaldlega n huglga upplifun af lfinu. Hn ljr hins vegar ekki lfinu tilgangi, merkingu og gildi hlutlgum skilningi.

g neita v ekki a flk lifi lfi snu ljsi ess a a hafi tilgang, merkingu og gildi. Flk sr margvslegan tilgang bak vi lf sitt. huga ess hefur lfi mikla merkingu og er rungi gildi. En gulausu ljsi er ar aeins um huglga blekkingu a ra. a er raun og veru enginn tilgangur bak vi lfi. a hefur enga merkingu og ekkert gildi endanum. Lf allra en einungis misjafnlega stutt fer n nokkurs fyrirheits; tilviljunarkennd aukaafur tilgangslausrar og hugsunarlausrar runar; ljs sem lifir stutta stund og slokknar svo endanlega og kviknar aldrei aftur. Hr er um a ra neitanlega afleiingu gulausrar heimsskounar.

g lt vera a fara orum um dmi sem bur upp til a forast essa afleiingu. a hrekur me engu mti a sem g hef sagt.

Ekki tla g a munnhggvast vi ig um hva skilur ea misskilur. Hva sem v lur leggur rangan skilning notkun mna orinu gildi. v er hr me komi framfri a g nota ori ekki eirri merkingu sem vilt eigna v. g er a tala um gildi siferilegri merkingu.

segir a „alltaf skuli meta hvort eitthva s rtt ea rangt eftir v hvort a mr finnst a rtt ea rangt“. virist jafnframt lta svo a hr s fenginn grundvllur algilds siferis innan nttrulegra marka.

a er kaflega erfitt a skilja hva tt vi hr. Vitanlega hafa skoanir nar gildi h v hvar ert ea hvenr ert. r finnst a sem r finnst, hvort sem ert essum sta ea rum. En skoanir nar eru eftir sem ur aeins huglgar og persnubundnar skoanir. vert a sem segir merkir algilt siferi einmitt a eitthva s rtt ea rangt burts fr skounum flks. Eins og g tiltk fyrri athugasemd minni er helfrin rng rtt fyrir a nasistarnir tldu a hn vri g og gild. eim tti hn rtt. r kann a ykja hn rng. a sem leggur til er v frleitur mlikvari rtt og rangt. a sem leiir af honum er siferileg afstishyggja besta falli og siferileg tmhyggja versta falli. Spurningin stendur eftir sem ur: Ef guleysi/nttruhyggja er snn af hverju er eitthva rtt ea rangt? Af hverju er a rangt a drepa mann? Af hverju er a rtt a hjlpa manni? g hvet ig til a svara essum spurningum Hjalti. A segja „af v a mr finnst a“ er ekki fullngjandi svar. A leia af v algilt siferi innan nttrulegra marka er frleitt. hvaa skilningi er maurinn siferisvera ef nttruhyggja er snn?

Hr tekst gustr a sem guleysi/nttruhyggju mistekst, .e. a leggja fram frumspekilegan grundvll fyrir hlutlgri tilvist siferis og siferisgilda, sem stendur utan og ofan vi skoanir flks. Sem slkur grundvllur er Gu alls ekki gettafullur. Gu kveur ekki hva er rtt og rangt og gott og illt. Eli Gus er mlikvari a sem er gott og rtt v Gu er eli snu samkvmt gur, rttltur o.s.frv. Gu er ennfremur, samkvmt skilgreingu, ess verugur a vera tilbeinn. Aeins vera sem er siferilega fullkomin er ess ver a vera tilbein.

egar leiir hugann a v hver Gu er og hva tt er vi egar tala er um Gu verur ljst a hann er hin sta og fullkomnasta vera. Gu ekki tilvist sna undir neinu. Hann hefur alltaf veri til. Allt anna er skpun hans. Hann er v s vera sem st er og fullkomnust.

Me gum kvejum.

Gunnar Jhannesson, 22.12.2010 kl. 02:29

5 Smmynd: Stefn sv

a virist eitthva hafa klikka me athugasemdina mna, hrna er hn aftur. Ef hentir henni t ertu bara a sanna a a sem ert a reyna a rttlta eitthva sem olir ekki a vera skoa of vel....

segir

"Ef nttruhyggja er snn er rtt og rangt og gott og illt einfaldlega persnulegar skoanir."

"Ennfremur er Gu samkvmt skilgreiningu hin sta og fullkomnasta vera og ar me uppspretta ess sem er gott og rtt."



Hrna er gu a lta nauga tveim konum og svo drepur hann barn til a refsa einum manni, finnst r etta vera gott ea illt? BTW a tk barni 7 daga a deyja.

Sari Samelsbk 12-11/15

11 Svo segir Drottinn: Sj, g lt ln koma yfir ig fr hsi nu og tek konur nar fyrir augunum r og gef r rum manni, svo a hann hvli hj konum num a slinni sjandi.

12 hefir gjrt etta me launung, en g mun framkvma etta augsn alls sraels og augsn slarinnar."

13 sagi Dav vi Natan: "g hefi syndga mti Drottni." Natan sagi vi Dav: "Drottinn hefir og fyrirgefi r synd na. munt ekki deyja.

14 En sakir ess, a hefir smna Drottin me athfi nu, skal s sonur, sem r er fddur, vissulega deyja."

15 San fr Natan heim til sn. Drottinn sl barni, sem kona ra hafi ftt Dav, svo a a var sjkt.

N arft a velja, annars aeinhvern veginn a rttlta ennan vibj, ar a segja rttltanaugun og drap barniea viurkenna a guinn biblunni er a gera eitthva sem r finnst ekki vera gott.

Stefn sv, 22.12.2010 kl. 12:06

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband